De financiering van de sociale zekerheid hervormd: eenvoudiger en evenwichtsdotatie onder voorwaarden

Geplaatst op 16 december, 2016 om 12:00

De financiering van de sociale zekerheid wordt hervormd. De regering vereenvoudigt de alternatieve financiering  en maakt het systeem transparanter. De opvolging of monitoring van de uitgaven wordt gevoelig verbeterd om sneller te kunnen ingrijpen bij problemen. Sluitstuk is de evenwichtsdotatie die het evenwicht verzekert maar tegelijk ook responsabiliserend zal werken voor alle actoren.

Maggie De Block, minister van Sociale Zaken: “We introduceren criteria of vragen waarop  de regering zal moeten antwoorden vooraleer de evenwichtsdotatie kan worden toegekend. We moeten ervoor zorgen dat we elke dag de uitkeringen kunnen betalen. Maar het is ook zaak van zorgvuldig om te springen met het geld van onze belastingbetalers.”

De ministerraad heeft vandaag, 16 december 2016, in tweede lezing groen licht gegeven voor het wetsvoorstel van minister van Sociale Zaken Maggie De Block en minister van Middenstand en Zelfstandigen Willy Borsus.

Alternatieve financiering

Bij de zesde staatshervorming zijn een aantal bevoegdheden overgeheveld naar de deelstaten terwijlde financiering ervan bij de federale overheid bleef. Een tijdelijk mechanisme bracht tot nu toe oplossing. Maar ministers De Block en Borsus hebben nu voor de toekomst een nieuw, eenvoudig, transparant en duurzaam financieringssysteem op tafel gelegd.

Willy Borsus, minister van Middenstand, Zelfstandigen en kmo’s: “Ik ben blij dat we voortaan een transparanter, duidelijker systeem hebben dat voldoet aan de verwachtingen van de sociale partners. Bovendien kunnen we nu rekenen op een structurele financiering van de sociale zekerheid die het mogelijk maakt de doelstellingen van de regering te behalen, met name die van de taxshift. Bovendien hebben we in de wet de verdeelsleutel 1/9 ingeschreven, die het sociaal statuut van de zelfstandigen op lange termijn versterkt en garandeert.”

Er komt een einde aan het ingewikkelde kluwen van financieringsstromen. Vanaf 2017 zal de alternatieve financiering vooral bestaan uit inkomsten uit btw en roerende voorheffing.
Met de alternatieve financiering wil men de daling aan inkomsten compenseren die een gevolg zijn van de taxshift (daling sociale bijdragen).

Tegelijkertijd zal de regering bij die compensatie rekening houden met het terugverdieneffect: omdat door de taxshift meer jobs zijn gecreëerd, zullen de sociale bijdragen toch stijgen en zullen de uitgaven voor de werkloosheid dalen. De compensatie zal daarom lager zijn dan de daling van de inkomsten.

Evenwichtsdotatie

Het financiële evenwicht van elk sociaalzekerheidsstelsel wordt gegarandeerd dankzij de evenwichtsdotatie, die opnieuw ingevoerd wordt om mogelijke tekorten aan tezuiveren. Aan die evenwichtsdotatie wordt evenwel een reeks voorwaarden of een responsabiliseringsmechanisme verbonden.

Als er een tekort is, zal de regering volgende zaken onderzoeken en eventueel extra maatregelen nemen:

  • Zijn er maatregelen tegen sociale fraude genomen?
  • Zijn er maatregelen genomen tegen het oneigenlijk gebruik van de sociale zekerheid?
  • Hoeveel draagt de sociale zekerheid bij aan de algemene budgettaire doelstellingen die zijn opgelegd om de Europese richtlijnen te respecteren?
  • Sociaal akkoord: als de sociale akkoorden niet budgetneutraal zijn, dan wordt aan de sociale partners gevraagd maatregelen voor te stellen die het tekort compenseren.
  • Zijn de maatregelen voor de sociale zekerheid genomen door de regering, uitgevoerd?
  • Valt de stijging van de uitgaven te verklaren door bepaalde volume-effecten zoals bijvoorbeeld een groter aantal gepensioneerden of  invaliden?

Voor de twee laatste punten wordt de regering bijgestaan door experten van een nieuwe commissie: de  Commissie voor Financiën en Begroting (CFB). De experten maken deel uit van de betrokken instellingen.

Om grote ontsporingen te voorkomen en om snel te kunnen ingrijpen, zal deze commissie maandelijks nagaan of er tekorten ontstaan of dreigen te ontstaan. De commissie zal toelichting en bijsturingen of maatregelen vragen aan de beheerscomités  van de instellingen van de betrokken sector. De sociale partners zijn vertegenwoordigd in deze beheerscomités.

De klassieke overheidsdotatie (= een nominaal bedrag onafhankelijk van de conjunctuur) blijft op korte termijn ongewijzigd. De regering voorziet wel in een nieuw mechanisme voor de toekomst. Om de kosten van de vergrijzing gedeeltelijk te dekken, kan deze dotatie stijgen, maar dan moet wel voldaan zijn aan twee voorwaarden: de effectieve pensioenleeftijd moet verhogen en de economische groei moet voldoende zijn. Op deze manier maakt de regering de financiering van de sociale zekerheid  duurzaam en verzekert ze de toekomst van het systeem.

Met deze hervorming voeren ministers De Block en Borsus  een belangrijk punt van het regeerakkoord uit.

Lees ook