De financiering van de sociale zekerheid hervormd: eenvoudiger en transparanter

Geplaatst op 31 maart, 2017 om 12:00

De hervorming van de financiering van de sociale zekerheid is vandaag, 31 maart 2017, goedgekeurd in de plenaire vergadering van de Kamer. Op initiatief van Maggie De Block, minister van Sociale Zaken, en Willy Borsus, minister van Zelfstandigen en KMO’s, vereenvoudigt de regering de alternatieve financiering en maakt ze het systeem transparanter. Sluitstuk is de evenwichtsdotatie: die verzekert het evenwicht en responsabiliseert tegelijkertijd alle actoren.

Maggie De Block, minister van Sociale Zaken: “We moeten het budget van de sociale zekerheid in evenwicht houden om elke dag de uitkeringen te kunnen betalen, zoals de arbeidsongeschiktheidsuitkeringen en de pensioenen. En het is natuurlijk ook zaak van zorgvuldig om te springen met het geld van de belastingbetaler. We verzekeren dat goede beheer door criteria te introduceren waarop de regering zal moeten kunnen antwoorden vooraleer de evenwichtsdotatie wordt toegekend. De regering zal onder meer kunnen onderzoeken of er maatregelen tegen sociale fraude zijn genomen.”

Alternatieve financiering
Bij de zesde staatshervorming zijn een aantal bevoegdheden overgeheveld naar de deelstaten terwijl de financiering ervan bij de federale overheid bleef. Een tijdelijk mechanisme bracht tot nu toe oplossing. Maar ministers De Block en Borsus hebben nu voor de toekomst een nieuw, eenvoudig, transparant en duurzaam financieringssysteem op tafel gelegd.

Willy Borsus, minister van Middenstand, Zelfstandigen en kmo’s: “Ik ben blij dat we voortaan een transparanter en duidelijker systeem hebben. Bovendien kunnen we nu rekenen op een structurele financiering van de sociale zekerheid die het mogelijk maakt de doelstellingen van de regering te behalen, met name die van de taxshift. Bovendien hebben we in de wet de verdeelsleutel 1/9 ingeschreven, die het sociaal statuut van de zelfstandigen op lange termijn versterkt en garandeert.”

Er komt een einde aan het ingewikkelde kluwen van financieringsstromen. Vanaf 2017 zal de alternatieve financiering bestaan uit inkomsten uit btw en roerende voorheffing.
Met de alternatieve financiering wil men de daling aan inkomsten compenseren die een gevolg zijn van de taxshift (daling sociale bijdragen).
Tegelijkertijd zal de regering bij die compensatie rekening houden met het terugverdieneffect: omdat door de taxshift meer jobs zijn gecreëerd, zullen de inkomsten van de sociale bijdragen toch stijgen en zullen de uitgaven voor de werkloosheid dalen. De compensatie zal daarom lager zijn dan de daling van de inkomsten.

Evenwichtsdotatie
Het financiële evenwicht van elk sociaalzekerheidsstelsel wordt gegarandeerd dankzij de evenwichtsdotatie, die opnieuw ingevoerd wordt om mogelijke tekorten aan te zuiveren. Aan die evenwichtsdotatie wordt evenwel een reeks voorwaarden of een responsabiliseringsmechanisme verbonden.
Als er een tekort is, zal de regering volgende zaken onderzoeken en eventueel extra maatregelen nemen:
– Zijn er maatregelen tegen sociale fraude genomen?
– Zijn er maatregelen genomen tegen het oneigenlijk gebruik van de sociale zekerheid?
– Hoeveel draagt de sociale zekerheid bij aan de algemene budgettaire doelstellingen die zijn opgelegd om de Europese richtlijnen te respecteren?
– Sociaal akkoord: als de sociale akkoorden niet budgetneutraal zijn, dan wordt aan de sociale partners gevraagd maatregelen voor te stellen die het tekort compenseren.
– Zijn de maatregelen voor de sociale zekerheid genomen door de regering, uitgevoerd?
– Valt de stijging van de uitgaven te verklaren door bepaalde volume-effecten zoals bijvoorbeeld een groter aantal gepensioneerden of invaliden?

Voor de twee laatste punten wordt de regering bijgestaan door experten van een nieuwe commissie: de Commissie voor Financiën en Begroting (CFB). De experten maken deel uit van de betrokken instellingen.
Om grote ontsporingen te voorkomen en om snel te kunnen ingrijpen, zal deze commissie maandelijks nagaan of er tekorten ontstaan of dreigen te ontstaan. De commissie zal toelichting en bijsturingen of maatregelen vragen aan de beheerscomités van de instellingen van de betrokken sector. De sociale partners zijn vertegenwoordigd in deze beheerscomités.

De klassieke overheidsdotatie (= een nominaal bedrag onafhankelijk van de conjunctuur) blijft op korte termijn ongewijzigd. De regering voorziet wel in een nieuw mechanisme voor de toekomst. Om de kosten van de vergrijzing gedeeltelijk te dekken, kan deze dotatie stijgen, maar dan moet wel voldaan zijn aan twee voorwaarden: de effectieve pensioenleeftijd moet verhogen en de economische groei moet voldoende zijn. Op deze manier maakt de regering de financiering van de sociale zekerheid duurzaam en verzekert ze de toekomst van het systeem.

Met deze hervorming voeren ministers De Block en Borsus een belangrijk punt van het regeerakkoord uit.